lek. med. Alicja Oleszczuk – Milczek - specjalista ginekolog-położnik

Grzybice – plaga XXI wieku

Grzybice - charakterystyka
Wiek XX to walka z bakteriami. Wiek XXI – bój z grzybami. Wiemy o nich dużo, niestety
ciągle jeszcze nie wszystko. Grzyby występują wszędzie, na całym świecie jest ich
około sto tysięcy różnych gatunków. Część z nich jest jadalna, inne służą do produkcji leków,
środków spożywczych, użyźniają glebę, oczyszczają las z martwych drzew, jeszcze inne
powodują choroby. Wszystkie mają jedną wspólną cechę – nie są zdolne do samodzielnego
życia. Jeśli nie znajdą żywiciela, giną. Taka zależna forma życia to symbioza. Są grzyby, które żyją
w symbiozie z człowiekiem, np. dermotofity żyjące na skórze, czy grzyby występujące
w jelitach człowieka. Grzyby chorobotwórcze mogą rozwijać się w organizmie człowieka
tylko wtedy, gdy otrzymują „właściwe pożywienie”, jest nim przede wszystkim cukier,
alkohol, rafinowana skrobia pochodząca na przykład z białej mąki.
Wyróżniamy dwie grupy grzybic: grzybice powierzchniowe - paznokci i skóry (dermatofitozy)
oraz grzybice głębokie - narządowe.
Człowiek może zarazić się grzybicą po- przez kontakt z zainfekowaną powierzchnią,
zwierzęciem lub innym człowiekiem. Nasz organizm posiada układ immunologiczny,
jest to nasza wewnętrzna policja. Nasze zdrowie zależy od sił obronnych organizmu,
od sprawnego funkcjonowania mechanizmów obronnych. Większość komórek
odpornościowych organizmu znajduje się w śluzówce jamy ustnej i jelitach.
Można powiedzieć, że jelita są „kolebką” układu immunologicznego. Jednak niezbędnymi
elementami tego układu jest też układ limfatyczny (chłonny), szpik kostny, śledziona, komórki
odpornościowe krążące we krwi. Jeśli choć jeden z elementów tej złożonej konstrukcji
jest niesprawny, drobnoustroje chorobotwórcze dostają swoją „szansę na sukces”.
Układ immunologiczny pracuje 24 godziny na dobę i chroni nasz organizm przed atakami
szkodliwych mikroorganizmów, tysięcy wirusów, bakterii i grzybów. Bez prawidłowo
działającego systemu obrony, organizm człowieka nie byłby w stanie uniknąć zakażenia
zarazkami. Sytuację komplikuje fakt, że sami możemy osłabiać nasz układ odpornościowy
poprzez nieodpowiedni styl życia, nieprawidłowe odżywianie, niedobór witamin i minerałów,
stres, antybiotykoterapię lub leczenie kortyzonem, nadmiar alkoholu, nikotynę.

Jak zatem wzmocnić nasz układ odpornościowy ?
Właściwe odżywianie się, zdrowy styl życia, w tym redukcja stresu oraz aktywność
fizyczna, dostarczanie do organizmu odpowiedniej dawki witamin, minerałów
i pierwiastków śladowych odgrywa istotną rolę w dbałości o układ odpornościowy.
Również jelito odgrywa bardzo istotną rolę w układzie odpornościowym naszego organizmu.
W fałdach jelita na 200 do 300 m² błony śluzowej powstaje ok. 75% wszystkich komórek
odpornościowych. Biliony mikronów, przedstawicieli różnych gatunków drobnoustrojów,
zasiedlają zdrową błonę śluzową jelita już od pierwszej doby życia człowieka.
Bakterie typu Lactobacillus, Biidobacterium lub eubakterie pilnują, by grzyby
nie miały szansy osiedlić się i kolonizować jelita. Bakterie działają jednocześnie na
dwu frontach: z jednej strony wydzielają kwas mlekowy (grzyby nie lubią środowiska
kwaśnego), z drugiej strony atakują „zatrutymi strzałami” zbudowanymi z trujących
substancji białkowych, niszcząc grzyby i nie szkodzą człowiekowi. Przez dłuższy czas
uważano, że jelito grube jest tylko czymś w rodzaju pojemnika na odpady przewodu
pokarmowego i jego znaczenie dla zdrowia człowieka nie jest istotne.
Okazało się jednak, że jest inaczej. W naszych brzuchach toczy się ciągła wojna
pomiędzy mikrobami. „Dobre” bakterie z grupy obrony immunologicznej niestrudzenie
walczą ze „złymi” z frontu bakterii i grzybów. „Złe” bakterie zjadają substancje odżywcze,
konieczne dla funkcjonowania tych „dobrych”, zaś ich trujące produkty przemiany materii
uszkadzają florę jelitową, hamują układ immunologiczny.
Jeżeli grzyby osiedliły się nie tylko w przewodzie pokarmowym, ale również
w innych narządach mówimy o grzybicy układowej. Szczególnie niebezpieczne są
dwa gatunki grzybów: Candida albicans i Candida parapsylosis. Candida jest grzy-
bem dysmoricznym, czyli dwupostaciowym. Bytuje jako pojedyncza komórka
drożdżowa albo jako strzępki grzybni rozsiewające po całym organizmie zarodniki
drożdży. Ta druga forma, w korzystnych dla siebie warunkach, potrafi skolonizować
cały organizm z mózgiem włącznie.

Objawy chorobowe nie zawsze są charakterystyczne dla grzybic:

1. Biegunki lub zaparcia, wzdęcia po posiłkach, gazy, odbijanie się, obłożony język,
zajady, krwawienie dziąseł, uczucie suchości w jamie ustnej,
bóle brzucha, mdłości, złe wchłanianie, zgaga, utrata wagi lub otyłość.
2. Grzyby lubią węglowodany i cukier. Jeśli nie otrzymują ich dostatecznie
dużo, dochodzi do niedocukrzenia organizmu, ponieważ grzyby zużywają
wszystkie te składniki na własne potrzeby. W takich przypadkach organizm
odczuwa uczucie osłabienia, występują drżenia mięśniowe i ataki wilczego głodu

3. Ogólne wyczerpanie: osłabienie, uczucie zmęczenia, zaburzenia snu,
zawroty głowy, ogólna niechęć do działania, wzmożona potliwość, wahania
nastroju bez widocznej przyczyny.
4. Niedomagania: ciągłe przeziębienia, nawracające zapalenie pęcherza
moczowego lub pochwy, ogólna podatność na infekcje.

5. Dolegliwości ze strony serca: kołatanie, arytmia, nawet bóle w okolicy serca.
W takich przypadkach należy dokładnie zbadać chorego, by wykluczyć
organiczną chorobę serca.

6. Wypryski, swędzenie, pieczenie, sączące się wykwity w okolicy odbytu
– to uciążliwy i dla wielu wstydliwy objaw.

7. U kobiet dolegliwości ze strony podbrzusza: zapalenie pęcherza
moczowego, przydatków i pochwy, przewlekłe upławy, zaburzenia
hormonalne, zaburzenia cyklu miesiączkowego, niepłodność. U obu płci
niewyjaśniona niechęć do współżycia płciowego. Często świąd, pieczenie
sromu i pochwy.

8. Podwyższone wartości enzymów wątrobowych mimo iż unika się alkoholu
Prawdopodobnie to grzyby w jelicie dokonują fermentacji cukru na alkohol.

9. Alergie. Grzyby mogą powodować lub sprzyjać występowaniu nietolerancji
różnych produktów spożywczych. Jeśli leczenie alergii jest nieskuteczne,
warto przebadać się w kierunku zakażenia grzybami Candida.

10. Bóle reumatyczne - bóle mięśni i stawów. Niekiedy przyczyną dny
moczanowej i artrozy mogą być grzybice jelita.

11. Bóle głowy o charakterze migrenowym, depresja, syndrom
zmęczenia, bezsenność.

12. Choroby skóry: łupież, swędzenie i strupy na skórze głowy.
Wypryski na twarzy i innych częściach ciała, pokrzywka, trądzik, kruche
i przebarwione paznokcie.

13. Objawem najczęściej spotykanym są bardzo uciążliwe dla chorego zaparcia
stolca. Zaparcia to utrudnione, wymagające wysiłku oddawanie stolca lub
oddawanie go w odstępach większych niż 3 dni lub rzadziej niż 3 razy w tygodniu.

Reakcje towarzyszące grzybicom to często niepohamowana potrzeba spożywania
słodyczy, picie alkoholu (piwa lub wina), nadmierny apetyt na pieczywo drożdżowe
oraz wiele innych. Grzyby w trakcie wzrostu wytwarzają trujące toksyny tzw. Mykotoksyny.
Najbardziej znaną toksyną pochodzenia grzybiczego jest alotoksyna, która u jednostki
osłabionej może być przyczyną powstania choroby nowotworowej.
Chorzy na grzybicę często mają wyraźny niedobór cynku, który jest nieodzowny dla
funkcjonowania układu immunologicznego. Nie wiadomo, dlaczego tak jest. WHO
zaleca przyjmowanie 15 mg cynku dziennie, w niektórych przypadkach zaleca
się nawet 25 mg dziennie. Należy jednak stosować cynk zgodnie z zaleceniami,
aby uniknąć przedawkowania i zatrucia.

Rozpoznawanie i leczenie grzybic
W celu rozpoznania grzybicy i jej leczenia należy wykonać odpowiednie badania
laboratoryjne. W przypadku grzybicy jelita należy pobrać kał do badania. Istotne
jest, by na kilka dni przed badaniem unikać serów pleśniowych, kefiru i ciasta
drożdżowego. Jeśli wynik badania jest pozytywny, należy rozpocząć leczenie.
Wynik negatywny nie świadczy jeszcze o tym, że w jelitach nie występują grzyby.
W jelicie grubym grzyby mogą zbić się w kulę i żadna komórka nie zostaje
wydalona na zewnątrz. Jeśli występują oznaki grzybicy, należy wdrożyć leczenie.
Grzybice należy leczyć przez co najmniej pół roku lub nawet rok. Jedyną pewną
niestety drogą, metodą laboratoryjną, jest oznaczenie przeciwciał odpornościowych
dla grzyba Candida albicans.
Do zakażeń grzybiczych uspasabiają takie choroby jak: cukrzyca, nowotwory,
dysbakterioza spowodowana długotrwałą antybiotykoterapią, leczeniem kortykosterydami
czy innymi środkami niekorzystnie wpływającymi na układ immunologiczny.
Gdy stosowanie antybiotyków jest niezbędne, wskazane jest stosowanie środków,
które zmniejszają negatywny wpływ leczenia na organizm. Środkami tymi są
probiotyki – bakterie probiotyczne stymulujące układ immunologiczny oraz prebiotyki
– składniki pokarmowe nie ulegające trawieniu, rozpuszczalne w wodzie, docierające
do najdalszych odcinków jelita grubego, gdzie odżywiają się nimi tzw. „dobre” bakterie.
Najważniejsze prebiotyki to inulina i oligosacharoza. Mieszanina tych dwóch środków
to symbiotyki. Grzybica ma skłonność do nawrotów. Często jest też oporna na leczenie.
Konieczne jest wspomaganie naszego układu odpornościowego, by nie dać szans chorobie.
Kobiety cierpiące na nawracające się grzybice pochwy powinny się przebadać
na obecność drożdżaków w jamie ustnej, które osiedlają się w trudno dostępnych
miejscach, np. przestrzeniach międzyzębowych . Jeśli w jamie ustnej jest grzybica,
na pewno nastąpi nawrót również grzybicy pochwy. Przy grzybicach narządów płciowych
konieczne jest równoczesne leczenie partnera.

CDN



Inne Arytykuły i praktyczne porady - zobacz